تقريب نخست: موضوع در اين آيه فقط «افساد في الارض» است و تعبير محاربه با خدا و پيامبر در آيه به جهت زمينه سازى و تمهيد براى بيان موضوع آورده شده است تا زشتى و سنگينى گناه افساد در زمين را بنماياند، مانند آنچه كه در آيه ربا آمده است: {فَإِن لَمْ تَفْعَلُوا فَأْذَنُوا بِحَرْبٍ مِنَ اللّه‌ِ وَرَسُولِهِ. }

روشن است كه اين محاربه در حقيقت محاربه با خدا و پيامبر نيست، روشنى اين نكته به خودى خود قرينه‌اى است بر اينكه تعبير «يحاربون اللّه‌ ورسوله» براى بيان هولناك بودن و سخت نشان دادن اين گناه و درجه معصيت آن را همپاى محاربه با خدا و پيامبر دانستن، آورده شده است. بر اين اساس، مفاد آيه اينگونه است: {إنّما جزاء الذين يحاربون اللّه‌ ورسوله بالافساد في الأرض ... } يعنى كيفر كسانى كه با ايجاد فساد در زمين، به جنگ با خدا و پيامبر برخاسته‌اند، آن است كه ...

در پاسخ اين تقريب مى‌گوييم:

اوّلاً، اين برداشت از آيه، بسيار خلاف ظاهر است و قياس آن با آيه ربا، مع الفارق است، زيرا اخذ عنوان محاربه در موضوع آيه، مفروغٌ عنه است، آيه مى‌فرمايد: {إِنَّمَا جَزاءُ الَّذِينَ يُحَارِبُونَ اللّه‌َ وَرَسُولَهُ } و اين كلام مثل آن است كه بگوييم: {المحارب للّه‌ ورسوله جزاءه كذا ... } و اين تعبير ـ يعنى اخذ عنوان محاربه در موضوع جمله، با تشبيه و تنزيل تناسبى ندارد، بلكه اگر غرض، بيان تشبيه و تنزيل مى‌بود، مى‌بايست، عنوان محاربه در محمول جمله آورده مى‌شد، يعنى در عقد الحمل نه در عقد الوضع و جمله به اين صورت بيان مى‌شد: «من فعل كذا فهو محارب للّه‌ وللرسول» چنانكه در آيه ربا همين گونه آمده است: {فَإِن لَمْ تَفْعَلُوا فَأْذَنُوا بِحَرْبٍ مِنَ اللّه‌ِ وَرَسُولِهِ } .هم چنين، تعبير {وَيَسْعَوْنَ فِى الاْءَرْضِ فَسَاداً } با تمام