آنچه گذشت بحث درباره عنوان «محاربه» بود كه قيد نخست از دو قيدى است كه در آيه مباركه آمده است. اينك مى‌پردازيم به بيان معناى قيد دوّم كه عبارت است از «افساد در زمين» اين قيد، مدلول جمله {وَيَسْعَوْنَ فِى الاْءَرْضِ فَسَاداً } است و در چند نكته، از آن بحث خواهد شد:

نكته اوّل ـ مراد از «افساد در زمين» چيست؟

فساد ضد صلاح است و به «بيرون رفتن چيزى از اعتدال» نيز تفسير شده است. از اين رو فساد هر چيزى بر حسب خود آن چيز معنا مى‌شود. بدون شك، هر جرم و معصيتى كه از انسان سر مى‌زند، فسادى است در يكى از جنبه‌هاى زندگى او، امّا عنوان «فساد و افساد» چون اضافه شود به «الارض» (زمين)، معناى آن مقيّد مى‌شود و اختصاص پيدا مى‌كند به فسادى كه در زمين واقع مى‌شود. درباره تقييد فساد به «فسادى كه در زمين واقع شود» سه احتمال وجود دارد:

احتمال اوّل: اين تقييد صرفاً براى بيان ظرف فساد است، يعنى فساد در ظرف زمين واقع مى‌شود، بر پايه اين احتمال، عنوان «فساد در زمين» همه مفاسدى را كه در زمين به وقوع مى‌پيوندد در برمى‌گيرد.

چنين احتمالى بسيار بعيد بلكه اصلاً نادرست است. زيرا لازمه آن اين است كه قيد «في الارض» در آيه، زايد و بيهوده باشد. چون بسيار روشن است كه زمين محل زندگى انسان است، از اين رو هر كار شايسته يا ناشايستى از انسان سرزند به ناچار بر روى زمين خواهد بود، بر اين اساس آوردن قيد «في الارض» چه فايده‌اى خواهد داشت؟ بلكه مى‌توان گفت آوردن چنين قيدى، مخلّ معناى كلام و يا دست كم نامناسب است، زيرا ميزان كيفر دادن كسى به خاطر ارتكاب جرمى، اين نيست