فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٧٥ - محارب كيست و محاربه چيست؟ آية الله سيّد محمود هاشمى
٤ . روايات خاصهاى در تشريح مراتب اين مجازات از سوى ائمّه: وارد شده است و ما در بخش آينده به آنها خواهيم پرداخت. همين كه ائمّه اقدام به تشريح مراتب اين مجازات فرمودهاند، بلكه در بعضى از روايات تصريح كردهاند كه مراتب اين مجازات بر حسب مراتب جنايت است و در بعضى ديگر از اين روايات به صراحت، آيه مباركه را ذكر كردهاند. اين نحوه بيان، خود قرينهاى است بر اينكه تمامى اين روايات به تفسير مراد آيه و تجزيه مراتب موضوع آن بر حسب مجازاتهاى چهارگانه مذكور در آيه، نظر دارند. بر اين اساس وقتى كه اين روايات فقط به تشريح و تقسيم همين قسم از محاربه پرداخته و در مورد ديگر اقسام آن سكوت كردهاند، از اين نكته فهميده مىشود كه موضوع آيه فقط همين قسم از محاربه است نه ديگر اقسام آن. ممكن است ادّعا شود كه حدّاكثر مفاد روايات خاصّه آن است كه آيه شامل اين قسم محاربه يعنى محاربه به صورت افساد در زمين و سلاح كشيدن براى ترساندن مردم نيز مىشود، امّا اين روايات دلالتى ندارد بر اينكه محاربه، منحصر است به سلاح كشيدن براى ترساندن مردم و مراتب آن نيز منحصر است در همان مراتبى كه در اين روايات آمده است.
چنين ادّعايى مردود است، زيرا ظاهر اين روايات در مقام تفسير تمام مراتب و اقسام محاربهاى است كه در آيه آمده است، و اگر جنگ با كافران و باغيان و كسانى كه نه به انگيزه گرفتن مال و جان و ارعاب مردم، اقدام به محاربه كردهاند بلكه تمام هدف آنها از محاربه، هدف سياسى و كسب قدرت و حكومت است، هم جزء اقسام محاربه مورد نظر آيه بود، قطعاً مىبايست آن را نيز در ضمن اقسام محاربه بيان مىكردند. بنابراين، سكوت رواياتى كه هدف آنها تفسير و تفصيل آيه است از بيان اين نوع محاربه، به روشنى دلالت بر آن دارد كه اين نوع محاربه خارج از موضوع مجازاتى است كه در اين آيه مباركه تشريع، شده است.