فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٦٦ - محارب كيست و محاربه چيست؟ آية الله سيّد محمود هاشمى
آنها را به قتل برسانند و اگر علاوه بر ارتكاب قتل، اموال مردم را نيز گرفته باشند، بعد از كشتن به دار نيز آويخته شوند... (١)»
ابن حمزه در باب جهاد از كتاب وسيله در «فصل بيان احكام بغات و چگونگى جنگ با آنها» مىگويد:
«باغى (سركش) كسى است كه بر امام عادل بشورد. جنگ با ايشان سه گونه است، واجب، جايز، ممنوع...» (سپس به بيان حكم جنگيدن با ايشان مىپردازد و اينكه بايد با آنها جنگ كرد تا يا به اطاعت درآيند يا تا آخرين نفر كشته شوند).
وى آن گاه در فصل ديگرى تحت عنوان «فصل في بيان حكم المحارب» مىگويد:
«محارب كسى است كه آشكارا سلاح درآورد، چه زن باشد و چه مرد و در هر زمان و هر مكان كه باشد. چنين كسى از سه حال بيرون نيست، يا قبل از آنكه بر او دست يابند، توبه مىكند، يا قبل از آنكه توبه كند بر او دست مىيابند، يا آنكه نه توبه مىكند و نه بر او دست مىيابند... در حالت اوّل بخشوده مىشود و حدّ محاربه را بر او اجرا نمىكنند به شرط آنكه جنايت ديگرى مرتكب نشده باشد، چه در اين صورت اختيار به دست ولىّ شخص مجنىٌّ عليه است. در حالت دوّم بخشوده نمىشود و بر حسب جنايتى كه مرتكب شده به قتل مىرسد يا به دار آويخته مىشود يا تبعيد مىشود. در حالت سوم، تعقيب مىشود تا دستگير شده و حدّ بر او اجرا گردد. (٢)»
اين بيان، صريح است در اينكه معناى محارب شامل باغى نمىشود، بلكه اختصاص دارد به كسى كه براى گرفتن مال يا جان مردم سلاح بكشد. بلى در تعريف محارب، صريحاً نگفته است كه سلاح كشيدن محارب براى ارعاب يا گرفتن مال يا
(١) اشارة السبق، ص١٤٤.
(٢) الجوامع الفقهيه، ص٧٣٣. الوسيله، ص٢٠٦.