كه سلاح كشيده و راهها را ناامن كرده و رهزنى مى‌كند». امّا مطابق روايات ما، مراد آيه، هر كسى است كه سلاح كشيده و مردم را بترساند چه در دريا و چه در خشكى و چه در شهر و چه در بيابان، بلكه روايت كرده‌اند كه دزد نيز محارب است، و اين معنا، اختصاص به قطاع‌الطريق و كسى كه بيرون از شهر راهزنى مى‌كند، ندارد. سپس نقل كرده كه همانند نظر فقهاى عامّه، در برخى از روايات ما نيز آمده است كه مراد آيه، قطاع الطريق هستند.

شيخ طوسى در كتاب خلاف نيز تحت عنوان «كتاب قطّاع الطريق» آورده است:

«مسأله ١: محاربانى كه خداوند در آيه محاربه ذكر كرده است، همان قطاع‌الطريق هستند كه سلاح مى‌كشند و راهها را ناامن كرده و رهگذران را مى‌ترسانند. ابن عبّاس و گروهى از فقهاء همين را گفته‌اند. گروهى هم گفته‌اند: محاربان مورد نظر آيه، اهل ذمّه‌اى هستند كه پيمان ذمّه را شكسته و به دارالحرب پيوسته و با مسلمانان به جنگ برخاسته‌اند. ابن عمر گفته مراد آيه، مرتدّها هستند زيرا آيه در مورد عرنيّين نازل شده است. دليل ما اجماع شيعه و اخبار ايشان و نيز آيه {إِلاَّ الَّذِينَ تَابُوا مِن قَبْلِ أَن تَقْدِرُوا عَلَيْهِمْ ... } است. اين آيه مى‌گويد كه، در صورتى كه محاربان قبل از دستگير شدن توبه كنند، مجازات مذكور از آنها برداشته مى‌شود. اگر مراد آيه از محاربان، اهل ذمّه و يا مرتدّها باشند، توبه اينان قبل از دستگير شدن و بعد از آن يكسان است و مجازات را از ايشان ساقط نمى‌كند. از آنجا كه اين آيه فقط توبه محاربان قبل از دست‌گيريشان را ذكر كرده و حكم جداگانه‌اى براى آن آورده است، دلالت دارد بر نظر ما. (١)»

ظاهر سخن شيخ طوسى در آغاز اين مسأله، آن است كه آيه اختصاص دارد به

(١) خلاف، ج٣، ص٢٠٩، چاپ دارالكتب العلميّه.