فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٣٤ - مسائل مستحدثه زكات محمّدتقى جعفرى
سليم را تبيين و افراد جامع را براى پذيرش آنها آماده سازيم و وجدانهاى انسانها را جهت نظارت بر بايستگيها و نبايستگيهاى مقرّره بيدار كنيم و تكامل شخصيت آدمى را در احساس مسئوليت و عمل به قوانين اسلامى بدانيم و براى مردم اين مطالب را روشن سازيم.
فلسفه تشريع زكات چيست؟
فلسفه تشريع زكات در آيات و روايات بيان شده است كه به برخى از آنها اشاره مىكنيم: در خبر زراره و محمّد بن مسلم از امام صادق(ع) آمده است: عن ابى عبداللّه(ع) قال: إنّ اللّه عزّ وجلّ فرض للفقراء في مال الاغنياء ما يسعهم ولو علم أنّ الذي فرض لهم لا يكفيهم لزادهم وإنّما يؤتي الفقراء فيما يؤتوا من منع من منعهم حقوقهم لا من الفريضة؛ «خداوند در اموال اغنياء براى فقرا حقى معيّن فرموده است كه براى آنان كافى است. اگر كافى نبود خداوند آن حق را اضافه مىكرد. سپس بينوايى فقيران مربوط به حكم خدايى نيست. بلكه از اينجاست كه اغنياء آنان را از حقّ خود محروم كردهاند. اگر مردم حقوق واجب را ادا مىكردند فقيران به زندگى در خورى مىرسيدند.» (١)
در روايت مبارك عقرقوفي از امام موسى بن جعفر(ع) آمده است: اِنّما وضعت الزكاة قوتاً للفقراء وتوفيراً لأموالهم؛ زكات براى گذران زندگى فقراو فراوان شدن اموال ثروتمندان، وضع شده است. (٢)»
مؤكّد بر فرموده امام، اين آيه شريفه است كه مىفرمايد: {مَثَلُ الَّذِين ينفقون أموالهم في سبيل اللّه كمثل حبّة انبتت سبع سنابل في كلّ سنبلة مائة حبّة واللّه يضاعف لمن يشاء واللّهُ واسع عليم } (٣)؛ «كار آنان كه ثروت خود را در راه خداوند مىدهند مانند دانهاى است كه هفت خوشه مىروياند كه باز در هرخوشه صد دانه است. خدا براى آنان كه بخواهد چندين برابر مىكند. خداوند وسعت بخش و داناست.»
امام صادق(ع) در روايتى ديگر مىفرمايد: اِنّما وُضِعَت الزكاة اختباراً للأغنياء ومعونة للفقراء ولو أنّ الناس أدّوا زكاة أموالهم ما بقي مسلم فقيراً محتاجاً
(١) وسايل الشيعه، ج٦، كتاب الزكاة، ص٣.
(٢) وسايل الشيعه، ج٦، ص٤
(٣) بقره، ٢٦١.