زكات در همه اشياء نه‌گانه به عين تعلّق مى‌گيرد، حتّى فقها تصريح كرده‌اند اگر عين درهم يا دينارى را كه دارد با مثل آن معاوضه كند، زكات به آن تعلّق نمى‌گيرد، بلكه بايد يازده ماه تمام عين همان درهم يا دينار در ملك او باقى بماند و داخل ماه دوازدهم شود تا زكات به آن تعلّق بگيرد.

به نظر حضرتعالى آيا زكات مال‌التّجاره واجب است يا مستحبّ؟

وجوب زكات در مال‌التّجاره فتواى فقهاى اهل سنّت است، و امّا مشهور ميان فقهاى اماميّه استحباب آن است، مقتضاى استنباط فقهى هم از نظر روايات استحباب است.

آيا زكات گرفتنى است يا دادنى؟ به بيان ديگر در حكومت اسلامى كه دولت قدرت بر مطالبه زكات و دريافت آن از زكات دهندگان را دارد، آيا مى‌تواند زكات را مطالبه كند و در صورت ممانعت زكات دهندگان، با زور از ايشان بگيرد؟ يا آنكه پرداخت زكات تكليف شرعى زكات دهنده است اگر نپردازد گناه كرده است و كسى حقّ مطالبه آن را از او ندارد؟

نصب عامل براى گرفتن زكات در زمان خلفا معمول بوده ولى طبق آنچه در نهج‌البلاغه از اميرالمؤمنين(ع) آمده است، اگر كسى اظهار كند كه زكات به مال من تعلّق نگرفته، عامل بايد بپذيرد و حقّ گرفتن آن را به اجبار ندارد، اميرالمؤمنين(ع) به عامل چنين دستور مى‌دهد: «تقول: أرسلني إليكم ولىّ اللّه‌ وخليفته لآخذ منكم حقّ اللّه‌ في أموالكم فهلللّه‌ في أموالكم حقّاً تؤدّوه إلى وليّه؟ فإن قال قائل: لا، فلا تراجعه» بگو به آنها: مرا ولى خدا و خليفه او فرستاده است كه حقّ خدا را كه به اموالتان تعلّق گرفته بگيرم، آيا در اموال شما حقّى هست كه به ولى او دهيد؟ اگر كسى بگويد: نه، ديگر به او مراجعه نكن.

مصاحبه با

يكى از اساتيد معظّم حوزه (١)

فلسفه تشريع زكات و اهداف آن را با توجّه به آيات و روايات بيان فرمائيد؟

(١) بنابه تقاضاى خود استاد از ذكر نام ايشان خوددارى شد .