هم كه ممكن است مورد قبول ما نباشد اين سؤال مى‌تواند مطرح باشد. مثلا درباره فلسفه ايده‌آليستى هم مى‌شود اين سؤال را مطرح كرد كه از چه كانال‌هايى بشريت عبور كرد تا به فلسفه ايده‌آليستى معتقد شد. اين يك نوع بحث است ولى سؤال ما ناظر به اين جهت است كه چرا متد ديالكتيك را قبول داريم؟ اين «چرا» يك چراى منطقى است نه يك چراى تاريخى. به‌هر حال سؤال اين است كه چرا بايد متد ديالكتيك را بپذيريم والاّ رشد تاريخى و سير تاريخى هر انديشه‌اى را مى‌شود مشخص كرد، صرف نظر از اين‌كه آن نظريه‌اى كه الآن بدست ما رسيده مورد قبول ما هست يا مورد قبول ما نيست. به‌هر حال دليل مقبوليتش مورد نظر ما است. چون براى مقبوليت و مشروعيت او به تجربه استناد شده است آن سؤال را كردم.

من هم از اين بحث خوشبختم و چنانكه انتظار مى‌رفت بحث در يك محيط بسيار تفاهم‌آميز انجام پذيرفت و اميدوارم سودمند و مثمر و راهگشا و مسأله‌آفرين صورت گرفته باشد كه طريق رشد انديشه بشرى همين بوده است. همين‌طور اميدوارم كه آينده بحث سودمندتر و راهگشاتر باشد و به يُمن انفاس قدسى پاكان و نيكان مستظهريم و از عنايات خداوند كمك مى‌طلبيم. و آرزو مى‌كنم كه اين فرصت ميمون و مغتنم بيش از اين تكرار شود و ثمرات شيرين‌تر و مطبوع‌تر و مغذّى‌ترى داشته باشد. باميد خداوند تا نوبت آينده.

مجرى: با تشكّر از همه شركت كنندگان و آرزوى اين‌كه ديگر افراد و گروه‌ها نيز در اين گونه مباحث شركت كنند تا روند عقيدتى جامعه رشد كند و بتواند به يك تفاهمى از لحاظ عقيدتى برسد. با تشكّر از بينندگان عزيز، فكر نمى‌كنم نيازى به جمع‌بندى مطلب باشد و احتمالا به صورت مقدمه در جلسه ديگر و با محتواى قوى‌ترى ارائه مى‌گردد. با تشكر.