گفتمان روشنگر در مورد اندیشه های بنیادین - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣٧٧
مىكنيم و مىگوييم؛ «اين خصوصيت مخصوص اجسامى است كه بر روى آب شناور مىمانند و...» [در اين صورت با]صرف نظر از اينكه اين قانونى كه ارائه داديم درست است يا نادرست، ولى يك سخن مشخصى است و به خوبى مىشود دربارهاش صحبت كرد و آن را نقّادى نمود. امّا اگر بگوييم: «البته نبايد روى اين مسأله زياد تكيه كرد. برخى اجسام در آب فرو مىروند و بعضى از اجسام به تندى فرو مىروند و ما هيچكدام را نفى نمىكنيم. خوب در عالم همه رقم موجودات و اشيا پيدا مىشوند؛ برخى اشيا بگونهاى هستند كه اگر آنها را ته آب نگه داريد، خودشان بالا مىآيند. بعضىها هم روى آب شناور مىمانند و...» بعد هم مىگوييد: «اگر به واقعيت نگاه كنيد همه اينها را مىبينيد.» بله تمام اين واقعيتها در هستى وجود دارند. سنگ ته آب مىرود و كاغذ روى آب مىماند و... سخن وقتى به اينجا رسيد و وقتى آدم اينگونه سخن گفت و مطلب را بيان كرد، اشكالى ندارد. در اين صورت روى هر چيزى كه دست بگذاريد [سخن] شما را [تأييد] مىكند و شما هم مىگوييد اينها مؤيد سخن ما مىباشند!! ولى مشكل اينجا است كه ديگر چيزى باقى نمانده است كه براى تأييدش به طبيعت رو بياوريم. وقتى اينگونه و به طور كلّى [سخن]بگوييم ديگر زحمت نمىخواهد. مشخصه علمى بودن كه اينگونه سخن گفتن نيست كه ما بگونهاى سخن بگوييم كه با همه چيز جور دربيايد. مىدانيم كه رشد اطفال قوانين مشخصى دارد؛ كه يك طفل چگونه بايد باشد و با چه خصوصيات ژنتيكى زندگى مىكند و در آينده رشد او چگونه خواهد بود و از نظر جسمى و ذهنى و... چه مسيرى را بايد طى كند. اين سخن، سخن مشخصى است و بر زبان آوردن آن هم نيازمند پيشرفت علمى زياد است. يعنى بايد دانشمندان به سطح خاصى از اطلاعات تجربى و... رسيده باشند تا گام بعدى سخنانشان اين باشد كه مسأله رشد و آينده رشد اطفال را بتوانند مشخص كنند. حال اگر در مقام بيان قانون رشد اطفال اينگونه سخن بگوييم كه: «ما بر طفل خاصى تأكيد نمىكنيم و ساختمان ژنتيك خاصّى در نظر نداريم. البته همه نوع بچهاى وجود دارد. بعضىها رشد مىكنند و بعضىها كورذهن مىمانند و برخى ديگر مىميرند و بعضىها زنده مىمانند. بعضىها طول قدّشان كم مىشود و برخى از آنها قدشان زياد بلند مىشود...» با توجه به اين شكل سخن گفتن به هر بچهاى كه نگاه كنيم يكى از