آقاى مصباح: تغييرات كمّى همانند تغييرات كيفى است. در عين حال تغيير كمّى هم ممكن است جريان خودش را ادامه بدهد. حتى بعد از اين‌كه آب به بخار تبديل شد باز هم ممكن است حرارتش افزوده شود. پس تغييرات كمّى هم در جاى خودشان محفوظ هستند؛ به كيفيّت تبديل نشده است.

مسأله چهارم اين است كه اگر ما واقعاً بواسطه گفته «هگل» وجود گره‌گاه‌ها را در ‌‌‌قانون لازم ندانستيم و گفتيم كه در بعضى از اين تغييرات حتى گره‌گاه هم وجود ندارد، پس به چه ملاكى مى‌توانيم يك كيفيّتى را از كيفيّت ديگر جدا كنيم؟ هر كيفيّتى روال خود و روند خودش را طى مى‌كند و هيچ نقطه مشخصى هم بنام گره‌گاه وجود ندارد و داراى سير تدريجى يا سير دفعى هست و مسير خودش را طى مى‌كند. وقتى گره‌گاهى وجود نداشته باشد تفاوت دو ماهيّت به چه چيز حاصل مى‌شود؟ اين تعيّن‌هاى مختلف ـ به حسب تعبير ما تعيّنات نوعى و به حسب تعبير آقايان تعيّنات كيفى ـ به چه چيزى مشخص مى‌شود؟ و اين را چگونه اثبات مى‌كنيم؟ البته آقاى طبرى استدلال آن را بيان خواهند كرد و مثال‌هايى نيز براى آن ايراد خواهند نمود. صحبت من در اين دور همين بود.

آقاى طبرى: آقاى مصباح چند نكته را بيان كردند [كه بايد به آنها اشاره‌اى بكنم]. ‌‌‌يكى اين‌كه اگر من گفتم استدراك [درك] خودم را بيان مى‌كنم و خودم نيز تصريح كردم از اين رو است كه اگر هر كدام از شركت‌كنندگان در بحث را در مقابل آثار و كتبى كه ديگران ـ كه با آنها هم‌فكر محسوب مى‌شوند ـ نوشته‌اند قرار بدهيم، درست و صحيح نيست. بسيارى از متفكران مسلمان سابق و يا معاصر، نظرياتى را در مسائل مختلف بيان كرده‌اند كه از آن جمله نظريات آنها درباره مسأله ديالكتيك است كه لزومى ندارد ما مسئوليت نظريات آنها را از جناب آقاى مصباح بخواهيم. ايشان سخنگوى نظريات خودشان هستند و آن را بيان مى‌كنند. امّا از نظر تاريخى دقيق‌تر اين است كه شادروان دكتر «ارانى» را يكى از اولين كسانى بدانيم كه اصول ماركسيسم،

‌