كه قبل از هر چيز ايشان قائل هستند كه در اصول ماترياليسم ديالكتيك بايد تجديد نظر كرد و اين اصول را نمى‌شود يك اصول دُگم و غير قابل تغيير دانست. به تعبير ديگر خود ايشان هم قبول دارند كه اين اصل به آن شكلى كه مطرح شده، معتبر نيست.

نكته ديگرى كه در اين‌جا وجود دارد اين است كه هم آقاى طبرى و هم آقاى نگهدار فرمودند كيفيّت نشان‌دهنده حالت ثبات اشيا است. از اين سخن معلوم مى‌شود كه آقايان براى اشيا يك حالت ثباتى هم قائل هستند. يعنى همان ثبات ماهوى كه آقاى طبرى اشاره فرمودند، در حالى كه خود، به مكتب متافيزيك اعتراض مى‌كردند كه چگونه اشيا را در حال ثبات و سكون مى‌بيند. پس معلوم مى‌شود كه نه تنها در ظرف ادراك قائل به ثبات هستند بلكه حتى در خارج هم به يك‌گونه ثبات معتقد مى‌باشند كه آن را با كيفيّت نشان مى‌دهند. يعنى كيفيّت همان حالت ثبات اشيا است. البته تعبير آنها همانا ثبات نسبى است. ولى به‌هر حال اين هم يك شكل از ثبات است و يك نوع ثبات را بايد پذيرفت و پذيرفته‌اند. پس بخش عمده عرض بنده در اين قسمت اين است كه آن اشكالى كه مطرح مى‌كردند كه متافيزيسين‌ها مى‌گويند «الف الف است و تغيير نمى‌كند» اين اشكال به بيان خود آقايان هم وارد مى‌شود. چون ‌‌‌اين كيفيّت همان كيفيّت است. هرگاه به يك كيفيّت ديگرى تبديل شد آن وقت ديگر اين كيفيت نيست. امّا مادامى كه تغيير نكرده است اين كيفيت همان كيفيت است. در واقع همان اشكالى را كه بر متافيزيسين‌ها وارد مى‌ساختند در اين‌جا خود آقايان آن را پذيرفته‌اند. البته اين سخن را آقاى طبرى بيان نفرمودند و ناچار در دور بعد مطرح خواهند كرد.

ولى آقاى نگهدار فرمودند كه منظور از اين قانون اين نيست كه واقعاً كميّت تبديل به كيفيّت شود، بلكه كميّت جاى خودش محفوظ است. يعنى تعبير تبديل، تعبير دقيق و بلكه تعبير صحيحى نيست. بلكه در جريان تغييرات كمّى، تغيير كيفى هم پديدار ‌‌‌مى‌شود و در واقع اين تغيير از آنِ كيفيت است. كيفيت است كه به كيفيت ديگرى تبديل مى‌شود. كيفيّت آب است كه از بين مى‌رود و كيفيّت بخار بوجود مى‌آيد. كيفيت سيلان و ميعان است كه به كيفيت گازبودن تبديل مى‌گردد نه اين‌كه كميّت به كيفيّت تبديل مى‌شود. پس اين اشكال را هم در واقع وارد مى‌دانند.

‌