تبديل كميّت به كيفيت بيان فرمودند ـ همان‌گونه كه خودشان هم متذكر شدند ـ ‌‌‌برداشت شخصى ايشان است و آن را به كسى نسبت ندادند. بايد عرض بكنم كه اين تفسير اشكالى ندارد و ما هم با شخص ايشان بحث داريم و با افراد ديگرى كه مطالب ديگرى گفته‌اند مناظره نداريم. ولى بايد توجه داشته باشيم كه تا آن‌جايى كه بنده اطلاع دارم اين قانون به اين صورت در هيچ كتاب ماركسيستى بيان نشده است. آن مطلبى كه ماترياليسم ديالكتيك در اصل گذار از كميّت به كيفيت بر روى آن تكيه مى‌كند، متقوّم به اين است كه تغييرات تدريجى به يك تغيير ناگهانى و دفعى منتهى مى‌گردند. ولى ايشان در اين تعريف اولاً تغييرات كمّى را حتى به تغييرات كيفى هم تعميم دادند يعنى به گفته ايشان اين قانون اختصاص به تغييرات كمّى و تبديل آنها به تغييرات كيفى ندارد، بلكه تغييرات كيفى به كيفى را هم شامل مى‌شود. ثانياً تدريجى‌بودن را هم از تعريف حذف كردند و حتى گفتند لزومى ندارد كه تغييرات تدريجى به تغييرات دفعى منتهى بشود، بلكه ممكن است تغيير دفعى هم به تغيير دفعى تبديل شود. بالاخره نكته سومى كه ايشان فرمودند اين است كه گاه گاهى «گره‌گاه‌ها» وجود دارند نه هميشه يعنى آن‌گونه كه بنده يادداشت كردم فرمودند يكى از اَشكال اين تغييرات وجود گره‌گاه‌ها است. طبق برداشت بنده گويا ايشان مى‌خواهند بفرمايند در همه اين تبدلات كمّى به كيفى و كيفى به كمى، و كيفى به كيفى گره‌گاه لزومى ندارد. لذا فرمودند يكى از اَشكال آن وجود گره‌گاه‌ها است. در واقع ايشان تمام آنچه را موجب قوام اين قانون ـ به عنوان يك اصل از اصول ديالكتيك ـ مى‌باشد حذف فرمودند و از طرف ديگر آن را تعميم دادند. يعنى ديگر كميّت مناط نيست بلكه تغيير كيفى به كيفى را هم شامل مى‌شود. البته مسأله تبادل را دكتر ارانى هم بيان كرده‌اند ولى بعضى آن را مطرح نكرده‌اند و در ‌‌‌جزوه استالين نيست و بيان نشده است. دكتر ارانى مى‌گويند هم كمّى به كيفى تبديل مى‌شود و هم بالعكس. يعنى ايشان بر روى كميّت اصرار ندارند و گفتند كميّت اعتبارى ندارد و لزومى ندارد كه در اين قانون ما روى كميّت تكيه كنيم. همين‌طور ايشان فرمودند كه هم تدريجى بودن ضرورت ندارد و هم وجود گره‌گاه ضرورى نيست. گويا اين قانون به طور كلّى از آن شكلى كه مطرح شده، تغيير كرده است و به صورت يك قانون ديگرى درآمده است. آن‌گونه كه بنده برداشت نمودم اين كار نشان‌گر اين است

‌