بدل مى‌كنند و گاهى اوقات در يك نقطه معين و در گره‌گاهى تغييرات كمّى سريع به تغيير كيفى بدل مى‌شود. به همين جهت به اينها نقطه‌هاى گرهى مى‌گويند يعنى در شيمى به اينها نقطه‌هاى بحرانى گفته مى‌شود كه موجب غليان و انجماد عنصر معيّنى مى‌شود. البته شكل تغيير تنها تبادل كيفيّت و كميّت نيست. افزايش و كاهش عناصر، افزايش و كاهش انرژى، تغيير نظم و پيوند عناصر مركب در موارد افزايش و كاهش انرژى، تحول كيفى با افزايش تنها يك كوانتوم و يا يك ذره، نيز از اين جمله است. فرض كنيد در عناصر سيستم «پريوديك» [periodic] مندليف با يك تغيير كوچك يعنى با يك «كوانتوم» الكترون يك عنصر جديدى مى‌تواند زاييده بشود. لازم نيست يك تغييراتى كمّى طولانى انجام بگيرد تا تغيير كيفى انجام پذيرد. بلكه با يك كوانتوم و يك ذره اين تغيير انجام مى‌گيرد. تغييرات كمّى مى‌توانند در مراحل مختلف انجام پذيرند و «استاديالهاى» مختلفى را طى كند. در فارسى تغيير استاديال را به تغيير مراحلى [مرحله‌اى] مى‌توان ترجمه نمود. تغيير كمّى مى‌تواند كاهشى باشد. همان‌گونه كه مى‌تواند افزايشى باشد و يا مى‌تواند تغيير كيفى به كيفى و يا تغيير كمّى به كمّى باشد. يعنى حالات بسيار متنوّعى در طبيعت و در اجتماع از اين نوع تبادل‌ها ديده مى‌شود. ادعا اين است كه چنين تبادلى بين كمّيت‌ها و كيفيت‌ها انجام مى‌گيرد. حال ادعاى ما اين است كه يكى از اَشكال معيّن اين تبادل عبارت است از وجود «گره‌گاه‌ها» و «نسبت‌ها» كه در آن گره‌گاه‌ها و نسبت‌ها، تحولات كمّى و كيفى به سرعت رخ مى‌دهد. مثلاً در جذب و دفع مواد در بدن انسان يعنى متابوليسم بدن حيوان و انسان، تغييرات فقط تغيرات كمّى نيست، بلكه تغييرات كيفى نيز وجود دارد كه ما اشيا را در كيفيت‌هاى خاصّى در بدن خود قبول مى‌كنيم و به اشكال ديگر و به صورت ترشحات گوناگون آنها را از بدن خود خارج مى‌كنيم. آنها هم داراى جنبه كيفى هستند و هم تحوّلات معيّنى را از لحاظ كمّى و كيفى در بدن ما ايجاد مى‌كنند. پس در اين‌جا هيچ‌گونه قالب‌سازى‌هاى مكانيكى وجود ندارد كه فقط به اين شكل انجام مى‌گيرد و به صورت ديگرى نيست. ادعاى اساسى تبادل مابين كميّت و كيفيت است آن هم به معنايى كه من عرض كردم. اين بود صحبت من در دور اوّل.

مجرى: آقاى نگهدار تصور مى‌كنم خوب است شما هم يا اين بحث را دنبال كنيد

‌