گفتمان روشنگر در مورد اندیشه های بنیادین - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣٣٨ - عموميت حركت
آقاى سروش: معناى «روند مسلط» اين است؟ شما روند مسلط را معنى كنيد.
آقاى نگهدار: «روند مسلط» در فعاليت بيولوژيك يعنى آنچه كه در پديدههايى كه در آينده ...
آقاى سروش: «روند مسلط» يعنى در بيشتر موارد [اين چنين است] من همين را مىخواهم بپرسم.
آقاى نگهدار: شما اين را كمّى مىپنداريد در صورتى كه كيفى است. يعنى كيفيتهاى نوين. كيفيتهايى كه در آينده پديد مىآيند.
آقاى سروش: آيا در همه موارد كيفيتهاى نوين مقصود است؟
آقاى نگهدار: در تمام و در دانه دانه كيفيتهاى نوين. در بيولوژى، در انواع است و در فيزيك هستهاى، در ساختمان اتمى است و ...
آقاى سروش: آقاى نگهدار شما به شكل روشن به من جواب نمىدهيد. وقتى شما مىگوييد؛ كيفيتهاى نوين ... آيا در همه موارد اين كيفيتهاى نوين پيچيدهتر از كيفيتهاى گذشته هستند يا در بيشتر موارد اين چنين مىباشند؟
آقاى نگهدار: اين را در اينجا توضيح بدهم؟ چند بار اين بحث مطرح شده است. توجه كنيد كه ضرورت، يعنى قانون، راه خودش را از ميان تصادف باز مىكند. اين را هم مىدانيد. يعنى همان مثال درياى خزر و رابطه جزء و كل كه قبلا گفته شد.
آقاى سروش: آقاى نگهدار شما رفتهايد سراغ دليل مسأله و حال آنكه من فقط مىخواهم مدعاى شما را بدانم كه چيست؟ اكنون لازم نيست دليل ارائه كنيد. فقط بفرماييد منظور شما از «روند مسلط» چيست؟ به نظر من اصطلاح «روند مسلّط» مفرّى است كه در اينجا برگزيده شدهاست. من اين توهّم را متأسفانه دارم. حال اگر غير از اين است شما ثابت كنيد. متأسفانه براى من چنين پندارى وجود كه «روند مسلط» به عنوان يك مفرّ برگزيده شده است؛ چون تاكنون شما از توضيح كامل آن ابا نمودهايد.
آقاى نگهدار: اگر به من فرصت بدهيد، مفهوم «روند مسلط» را توضيح مىدهم و اگر فرصت نيست در بحث بعد قرار بگذاريم تا راجع به «روند مسلط» صحبت بكنم.
آقاى سروش: آقاى نگهدار اگر شما به اين شكل بخواهيد جواب بدهيد كه هر وقت توضيح مفهوم «روند مسلط» را خواستيم به سراغ يك مسأله ديگرى رفتيد، با ١٠