گفتمان روشنگر در مورد اندیشه های بنیادین - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣٢٥ - عموميت حركت
منطق و رياضيات بكار مىبريم. حالا اشكال ندارد. من مىخواهم بپرسم ـ به عنوان فرض ـ اگر تئورى ثابت شود و يا تأييد شده باشد [آيا باز هم مىتوانيم تئورى مقابل اين تئورى را مطرح كنيم؟] يعنى اين تئورى كه عناصر سنگين رو به عناصر سبك مىروند ثابت شد، آيا تئورى مقابل آن يعنى نظريه تكامل باطل شود يا نه؟
آقاى نگهدار: حال توضيح مىدهم. لطفاً شما بفرماييد چقدر وقت باقى مانده است؟
مجرى: شما دور قبل ٢٤ صحبت كرديد الآن هم سه دقيقه صحبت كرديد.
آقاى نگهدار: بله. اگر كسى تئورى عنوان مىكرد كه ـ مثلا ـ حركت اجتماعى ... اجازه بدهيد حركت اجتماعى را مثال بزنم.
آقاى سروش: اين تئورى خاص مورد بحث را بيان بفرماييد.
آقاى نگهدار: چرا من اينگونه صحبت كنم؟ چون ـ اگر به خاطر شما باشد ـ در جلسه دوم وقتى آقاى مصباح سؤال كردند كه آيا نظريه تكامل فقط مربوط به «ترانس فرميسيم» است و يا كلّيت دارد و در عموم عرصههاى هستى مصداق پيدا مىكند؟ ما جواب داديم كه تنها مربوط به حيات نيست بلكه به جامعه و تحولات فيزيك و شيمى و طبيعت هم مربوط مىشود. اگر كسى ثابت كند كه حركت جهان ما قبل حيات از پيچيده به ساده بوده است، اين هم از نظر منطقى و هم از نظر علمى و تجربى و عقلانى باعث مىشود كه پايه و اساس تكامل كه مىخواهد در تكامل فيزيكى و شيميايى ريخته شود، لغو گردد.
آقاى سروش: آفرين. من درست همين را مىخواستم. اين مطلبى است كه تا امروز آن را انكار مىكرديد. حال اكنون من توضيح مىدهم. تاكنون ...
آقاى نگهدار: اگر مطلبى در صحبت آقاى سروش باشد و من با آن مخالف باشم، هرگز من صحبت ايشان را قطع نمىكنم و به بيان نظرات خودم بپردازم. آقاى سروش به شما هم نوبت مىدهند. مىتوانيد وقت بگيريد و صحبت ....
آقاى سروش: صحبت شما تمام شده بود و مىخواستيد به سراغ موضوع ديگر برويد. آقاى نگهدار، من اوّل اجازه گرفتم و آنگاه اين مطلب را گفتم تا مطلب را به سامان برسانيم. يعنى مىخواستم مطلب روشن بشود. چون ممكن است شما بعداً