گفتمان روشنگر در مورد اندیشه های بنیادین - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣٠٤ - عموميت حركت
به علم چگونه بايد نظر كرد؟ بههر حال اين توضيحى است كه من درباره اين تئورى مىدانم.
مىخواهم يك نكته ديگر هم در اين باب بگويم؛ به يقين آقاى نگهدار در آن نوشته و در نوشتههاى ديگر كه در اين باب است، توجه كردهاند كه دو مسأله مطرح است: يكى پيدايش عناصر در ستارهها و ديگرى بحث «كسمولوژى» [cosmology] و «كسموگُنى» [cosnogony] يعنى «خود تولّدى كل اين كائنات» است كه مطرح مىباشند. آنچه كه تئورى «گاماف» و يا تئورى اصلاحشده ديگرش يعنى تئورى «فيوژن» ـ درهم رفتن [اتمها ـ مانند] هليومها و سيكل كربن ـ مطرح مىباشد درباره پيدايش عناصر در حال حاضر و در ستارهها است امّا اين كه پيدايش اوليه عناصر در كل كائنات چگونه بوده است، سخن ديگرى است كه اين تئورى راجع به آن ساكت است و اصلاً سخنى نگفته است. آنچه كه شما در اين نوشته و نوشتههاى ديگر مىبينيد در اينباره است ولى بحث ما در باب تولد عناصر در ستارههاى كنونى نبود، بلكه در باب كل پيدايش عناصر در اصل كائنات و در ابتداى پيدايش ماده است. بعلاوه اگر ابتدايى بر او قائل باشيم، ما در بحث خود تأكيد كرديم و گفتيم و امروز هم مىگوييم كه در ستارهها از راه ذوب شدن ئيدروژن، و درهم رفتن آنها و پديد آمدن هليوم و درهم رفتن هليوم، پديد آمدن كربن و درهم رفتن كربن، الى آخر تا به آهن ...، عناصرى پيدا مىشوند. وقتى به آهن رسيد دوباره هسته نا پايدار مىشود و بايد بشكند. يعنى ستاره بعد منفجر بشود و دوباره از حالت پيچيدگى رو به سادگى بايد برود. منظورم همين تئورى است كه اگر دقت كنيد از يك مرحلهاى به بعد يك انفجار داريم كه از پيچيدگى رو به سادگى است. ولى در يك سياره ديگرى كه كره زمين باشد، عناصرى پيدا مىشوند كه از سنگين رو به سبك مىروند. خوب توجه كنيم كه اين تئورى براى كجاست؟ اين تئورى مىگويد در اين ستارههاى داغى كه ما بالاى سرخود داريم اين حادثه اتفاق مىافتد، هرگز نفى نمىكند كه در جاى ديگرى امكان دارد كه از سنگين، سبك ايجاد بشود. در واقع امكان ندارد جاى ديگر را نفى بكند. چون جلوى چشم خود مىبينيم كه در سيارهاى بنام زمين از عناصر سنگينتر عناصر سبكتر پيدا مىشود. و اين ديگر اصلاً تئورى نيست بلكه عين متن واقعيت است كه ملاحظه