كنم و توضيحاتى را كه لازم بود در اين مورد ارائه بدهم. و يك مطلب را هم در پايان متذكر مى‌شوم كه بحث تشكيل عناصر شيميايى جدول مندليف در طبيعت ـ همان‌گونه كه بحث نشان مى‌دهد ـ كاملا و تماماً به فيزيك هسته‌اى مربوط مى‌شود.

و امّا در مورد مسأله حركت و بحث‌هايى كه در اين زمينه مطرح شد، من تمايل دارم ابتدا قبل از پرداختن به جواب سؤال‌ها، درباره تعريف حركت سخنى را مطرح بكنم. البته اگر آقاى سروش و آقاى مصباح هم لازم بدانند، مى‌توانند توضيحاتى را در اين زمينه بيان كنند. آقاى سروش در مباحث گذشته به عنوان تعريف حركت گفتند كه حركت پديده‌اى پخش است. و در يك نقطه جمع نيست. درست است؟ اولاً براى اين‌كه بحث پيش برود مى‌خواستم پيشنهاد كنم كه يك مقدارى در اين زمينه بيشتر ‌‌‌توضيح بدهند تا در ادامه بهتر بتوانيم وارد اصل مسأله بشويم. نكته دوم درباره عقيده‌اى است كه درباره حركت عنوان شد. چون آقايان از فلسفه اسلامى دفاع مى‌كنند، مى‌خواستم بدانم تعريفى كه آقاى مصباح مطرح كردند ـ و تغيير تدريجى را حركت ناميدند ـ آيا همان تعريف فلاسفه است و يا فرق مى‌كند؟ و حداقل اگر اين دو يكى هستند و يا تشابه دارند، روشن بشود كه، به چه دليل حركت يك امر پخش است و در يك نقطه جمع نيست. يعنى همان تغيير تدريجى است. نكته سوم اين است كه براى اين‌كه من و يا احياناً علاقمندان بتوانند در اين تعريف دقت بيشترى بكنند، منابع و مستندات بيشترى را براى تحقيق در اين مورد بدست دهيد تا در صورت تمايل از منابع اسلامى كه حكما و علماى اسلام دارند استفاده بكنيم و بيشتر در اين مورد دقت بكنيم.

آقاى مصباح: كدام تعريف؟

آقاى نگهدار: در مورد تعريف حركت كه گفته شد حركت چيزى است كه پخش مى‌باشد و در يك نقطه متمركز نيست. و همين‌طور در مورد حرف‌ها و مطالبى كه آقاى مصباح در ابتداى اين مبحث گفتند كه تكرار همان مسائلى بود كه در مباحث گذشته مطرح شده بود.

تعريفى كه ما ارائه نموديم اين بود كه حركت بطور كلى همان «تغيير» است و درك ما هم از اين مسأله اين بود كه هر نوع «دگرگونى» و هر نوع «غيرشدنى» را حركت مى‌ناميم. امّا آقاى مصباح گفتند كه ما دو نوع تغيير داريم؛ يكى تغيير دفعى و ديگرى

‌