گفتمان روشنگر در مورد اندیشه های بنیادین - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢١٤ - رابطه تضاد با حركت
نيست. بىنهايت ميكروب و سوسك و انسان و... وجود دارد كه ممكن است هر كدام از اينها سرنوشت خاصى داشته باشند. وقتى كه يك ماهى در دريا تخم مىريزد اينكه كداميك از اين تخمها تبديل به ماهى خواهد شد و كداميك از اينها طعمه ماهيهاى ديگر مىگردد، معلوم نيست و هيچ علمى نمىتواند اين مسأله را ثابت بكند. به نظر مىرسد هر چقدر هم كه علم بشر گسترش پيدا بكند، باز هم ما نمىتوانيم تعيين كنيم كه از اين يك ميليون تخم ماهى كداميك به ماهى تبديل مىشود و كداميك از آنها توسط ماهيهاى ديگر خورده مىشود. امّا آنچه كه ضرورت دارد و ما مىتوانيم با قطعيت از آن ياد كنيم اين است كه در اين دريا ـ نه در مورد اين تخم ماهى و يا آن تخم ماهى ـ ماهيها تخم مىريزند و نسل آنها حفظ مىشود. البته در اين محدوده زمانى و شرايط مشخص. من با توضيحاتى كه شما در مورد محدوده حكمروايى يك قانون مىدهيد و مىفرماييد كه بايد اين محدوده را محدود و مشخص بكنيم، كاملا موافق هستم. مثلا وقتى مشخص كرديم كه در درياى خزر در شرايط فعلى ماهيها تخمگذارى مىكنند و اين تخمگذارى موجب امتداد نسل آنها مىشود، اين حكم را نمىتوانيم در مورد هر تخم ماهى صادر بكنيم. يعنى در مورد هر تخم ماهى نافذ نيست. هيچ علمى هم نمىتواند اين را در مورد هر تخم ماهى ثابت بكند. ما مىگوييم نمىدانيم، چون به شانس و تصادف بستگى دارد. اما اگر در مورد مجموعه تخم ماهيها صحبت بكنيم، در اين صورت آن امرى جداگانه است. ما مىخواهيم با قطعيت و با برهان علمى بگوييم كه نسل بعدى ماهىها هم چنين خواهند بود.
مجرى: چون دو دقيقه از وقت آقاى طبرى باقى مانده است لذا اگر ايشان صحبتى در اين زمينه دارند مطرح بفرمايند.
آقاى طبرى: اجازه بدهيد از اين نظر كه مفهوم ضد و تضاد به معناى نفى بينش الهى نيست من يك بيت شعر از مولوى بخوانم. مولوى مىگويد:
اين جهان جنگ است چون كُل بنگرى *** ذره ذره همچو دين ما كافرى
اين يكى ذره همى پَرَّد به چپ *** و آن يكى سوى يمين اندر طلب
ذرهاى بالا و آن ديگر نگون *** جنگ فعلىشان ببين اندر ركون
جنگ فعلى هست از جنگ نهان *** زين تخالف آن تخالف را بدان