اصطلاح و نامگذارى است. صرف نظر از اين جهت، مگر در همه مسائل فيزيكى مثبت و منفى [مطرح] است؟ مگر همه مسائل فيزيكى از راه تضاد بين دو قطب حل ‌‌‌مى‌شوند؟! پس نتيجه‌اى كه از اينها مى‌شود گرفت اين است كه در بعضى موارد و برخى مسائل تضاد وجود دارد. در رياضيات هم همين‌طور. علاوه بر اين‌كه اصلا مباحث رياضى حقايق خارجى نيستند بلكه امور ذهنى هستند. به فرض صحت، صرفاً در برخى مباحث آن تضادّ وجود دارد. شما درباره بدن موجودات زنده هم به دفع و جذب تضاد مى‌گوييد. مگر تمام حقيقت موجود زنده را دفع و جذب تشكيل مى‌دهد؟ مگر همه زندگى ما و تمام شئون آن را فقط دفع و جذب تشكيل مى‌دهد؟ دفع و جذب فقط مربوط به يك قسمت از كارهاى موجود زنده است. آيا در توليد مثل هم تضاد است؟ نمى‌توان گفت كه در همه پديده‌هايى كه مربوط به موجودات داراى حيات است، تضاد وجود دارد. حداكثر اثبات مى‌شود كه در بين برخى موجودات زنده تضاد هست. پس نتيجه‌اى كه از اين استدلالات بدست مى‌آيد، يك قضيه موجبه جزئيه است كه مى‌گويد در بين انواع موجودات طبيعى فى الجمله تضاد وجود دارد. بعضى اشيائى كه در طبيعت وجود دارند، مشمول تضاد مى‌باشند. اگر به اين شكل پذيرفته شد، ديگر قانون نخواهد بود. چون مفاد جزئى دارد نه كلى. پس اصل سوم ديالكتيك كه جوهر ديالكتيك محسوب مى‌گردد مثل ساير اصول به كلى از اعتبار ساقط مى‌شود.

مجرى: متشكر. در اين دور، آقاى سروش عملا صحبت مستقلى مطرح نكرده‌اند. وقت باقيمانده براى هر يك از آقايان را مى‌گوييم تا زمان صرف شده مشخص شود. آقاى طبرى ٣٤ دقيقه صحبت كردند و يك دقيقه وقت دارند البته فكر مى‌كنم براى ادامه بحث به ما ٥ دقيقه وقت اضافى بدهند. آقاى سروش هم صحبت خودشان را مطرح كردند و هم مقدارى از وقت را بطور جزئى و خرده خرده و در بين صحبت‌ها و به شكل طرح سؤال صرف نموده‌اند كه جمعاً ٢٦ دقيقه مى‌شود. بنابراين ٩ دقيقه باقى مى‌ماند. آقاى نگهدار ٣٣ دقيقه صحبت كردند و ٢ دقيقه وقت برايشان باقى مى‌ماند و آقاى مصباح ٣٤ دقيقه صحبت كردند و يك دقيقه وقت باقى مى‌ماند. پنج دقيقه به وقت همه آقايان اضافه مى‌كنيم و براى شنيدن پاسخ، آقاى طبرى صحبت را شروع مى‌كنند.

‌