گفتمان روشنگر در مورد اندیشه های بنیادین - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٣٣ - تضاد
آقاى طبرى: اجازه مىدهيد پاسخ بدهم؟
مجرى: خواهش مىكنم. البته گويا آقاى نگهدار براى اين سؤال پاسخى دارند كه فكر نمىكنم لازم باشد مجدداً سؤال را تكرار كنم.
آقاى نگهدار: بله سؤال روشن است.
مجرى: سؤال اوّل اين است كه آيا تضاد همان جنبش و حركت است؟ و سؤال دوم اينكه گرايش مسلط خواندن تضادّ ديالكتيك به چه معناست؟
آقاى نگهدار: هر دو سؤال را يادداشت كردم.
مجرى: آيا مقصود و منظور از «گرايش مسلط» همانا راه گريزى براى موارد خلاف است يا چيز ديگرى را دنبال مىكند و منظور چيز ديگرى است و اين معنا نيست؟ آقاى نگهدار خواهش مىكنم جواب بدهيد.
آقاى نگهدار: در مورد رابطه حركت و تضادّ، انگلس جملهاى دارد كه اتفاقاً بهگونهاى دقيقاً به همين سؤال پاسخ مىدهد. او مىگويد حركت خود تضادّ است و در اين مورد تصريح دارد. او به اصطلاح بيشترين تفسير و تحليل را راجع به مسأله ديالكتيك در آثار كلاسيك ماركسيستى عنوان كرده است. و بعد در اين رابطه توضيحى مىدهد كه مىشود آن را به عنوان اعتقادات شخصى مطرح كرد. او مىگويد سافلترين نوع حركتى كه ما مىبينيم جابجايى است. يعنى حركتِ شىء از يك مكان به مكان ديگر. در ادامه مىگويد: وقتى شىء خاصى كه در پروسه حركت قرار دارد در اين نقطه قرار مىگيرد و در عين حال در نقطه ديگر نيز وجود دارد، كه خود تناقضى است كه در يك حركت به چشم مىخورد. او وقتى كه علت اين حركت را توضيح مىدهد مىگويد حركت ناشى از تناقض و تضادّى است كه در اينجا وجود دارد. تضادّ به معناى «Contradiction» است. يعنى به طور دقيق ضدّيت دو عاملى كه در اين شىء اثر مىكنند و يا در حركت اثر مىكنند و موجب پيدايش حركت مىشوند [منظور است]. بههر حال وى مسأله را به اين شكل توضيح مىدهد. اگر ما بخواهيم ضد را در حركت توضيح بدهيم، بايد نيروهاى متقابلى را كه موجب اين حركت شدهاند توضيح بدهيم تا با شناخت آن نيروها ـ كه به صورت عمل و عكسالعمل و يا به صورت نيروى ثقل يا نيروى گريز در مىآيند، حركت سافل و حركت مكانيكى را