برخى تصور مى‌كنند كه اينها اصلاً به ايدئولوژى و يا به زندگى ربطى ندارند. ولى قانون تغييرات كمّى و كيفى و تعابير دقيقى كه ديالكتيك از آن ارائه مى‌دهد، دقيقاً مسأله‌اى است كه به ايدئولوژى و چگونگى برخورد با تحولى كه در هستى اتفاق مى‌افتد مربوط مى‌شود. مثال بسيار دقيقى كه معمولا در اين زمينه‌ها به كار مى‌رود و در پديده‌هاى اجتماعى مطرح مى‌گردد، همان مسأله انقلاب است كه انباشت تحولات تدريجى در جامعه در مقطع خاص است كه بر اثر شرايطى عينى منجر به يك تحول عميق و انقلابى و يك تحول كيفى در جامعه مى‌شود و انقلاب پديد مى‌آيد. وقتى انقلاب فرا مى‌رسد زمان تغييرات تدريجى، تغييرات گام به گام، تحولات گام به گام به سر مى‌رسد. ما در واقعياتى كه طى دو سال گذشته در جامعه خودمان مشاهده كرديم، پى برديم كه چگونه تمايلى اساساً نفى تغيير كيفى و تغيير انفجارى و تغيير انقلابى را نمى‌فهمد يا نمى‌خواهد بفهمد. و در دوران انقلاب هم قانون هستى را اينچنين مى‌بيند كه همان تحولات تدريجى يا آرامى است كه در دوران قبل از انقلاب بوقوع مى‌پيوست. در حالى كه در دوران انقلاب هم همان تغييرات قانون هستى است و مى‌بايد كه چنين باشد و به مثابه يك قانون عمل مى‌كند.

مجرى: آقاى نگهدار شما هم مثل آقاى طبرى بيش از ده دقيقه از وقت خودتان را استفاده كرديد. اگر مايل هستيد مى‌توانيد در همين حوزه، از وقتِ دوره‌هاى بعدى نيز استفاده كنيد.

آقاى سروش، با توجه به تعريفى كه آقايان طبرى و نگهدار از اصل كميّت و كيفيّت بيان كردند و توجيهى كه از اين دو اصل ارائه نمودند، اگر نكته‌اى وجود دارد، بيان بفرماييد.

آقاى سروش: چون سؤال را آقاى مصباح عنوان كرده بودند لذا اگر موافق هستيد و تمايل دارند در زمينه توضيحاتى كه ارائه شده پاسخى بدهيد و رفع ابهام بفرماييد. لذا شما [آقاى مصباح] بحث را آغاز بكنيد. چون ممكن است من يك رشته مطالب ديگرى را مطرح كنم و از اين روى هم شايد نظم بحث كمى آشفته بشود. اگر شما مايل باشيد من بعداً سخن مى‌گويم.

آقاى مصباح: بسم اللّه الرحمن الرحيم. تعريفى كه جناب آقاى طبرى براى قانون

‌