آقاى نگهدار: با درود به مردم زحمتكش ميهنم. و سلام و اميد پيروزى براى رزمندگان جبهه جنگ عليه صدام. مدت زيادى است كه اين مباحث شروع شده است و از اين طريق مى‌شود زمينه تفاهم را فراهم كرد. توصيه كرديم تا ديگر گروه‌ها نيز در بحث شركت كنند. البته مى‌شود گفت تحريم گروه‌هاى ديگر و عدم شركت آنها مى‌تواند خود روش‌هاى ديگرى را ايجاب كند و آنها راه‌هاى ديگر پيش بگيرند كه برخى حوادث مؤيد اين پيش‌بينى است. اينك به اصل بحث مى‌پردازيم.

تعاريفى كه آقاى طبرى از كميّت و كيفيت ارائه دادند طبعاً مورد قبول من هم هست. البته بعلاوه يك توضيحاتى كه مى‌خواستم بر آن اضافه كنم. به طور كلى وقتى اشيا مورد بررسى قرار مى‌گيرند، دو جنبه متفاوت را در آنها مى‌توان تشخيص داد: يك دسته از وجوه و جنبه‌ها و تعيّناتى كه قابل تقسيم نيستند و نسبتاً پايدار مى‌باشند و مايه جدايى اشيا و پديده‌ها از يكديگر مى‌باشند. ما اين جنبه از تعيّنات اشيا را كيفيّات ـ مطابق تعاريف ماركسيستى ـ مى‌ناميم. كه مايه تميز اشيا و پديده‌ها از يكديگر هستند. جنبه ديگرى كه در اشيا و پديده‌ها به چشم مى‌خورند همانا تعيّناتى است كه قابل اندازه‌گيرى و تقسيم‌پذير است و جنبه مشترك بين اشيا و پديده‌ها مى‌باشند. اين جنبه‌ها عموماً بتدريج تغيير مى‌كنند كه ما اينها را تعيّنات كمّى اشيا و پديده‌ها مى‌دانيم. به اين ترتيب اشيا و پديده‌ها داراى دو جنبه و دو سرى از تعيّنات هستند: يكى تعيّنات كيفى و يكى تعيّنات كمّى. همان‌گونه كه در آغاز بحث هم عنوان شد مسأله قابل طرح رابطه بين تغييرات كمّى و تغييرات كيفى است. آقاى مصباح در اين‌جا صورت قانون را عنوان كردند و خودشان گفتند كه اگر در بيان ايشان ايرادى هست و اشكالى وجود دارد، متذكر شويم. مسأله مورد بحث تغيير كميّت به كيفيّت است و اين‌كه كميّت يك شئ به كيفيّت آن شئ تبديل مى‌شود. به‌هر حال ايشان فرمودند رابطه به اين شكل در قانون عنوان شده است و نمى‌دانم كه درست فهميدم يا ‌‌‌نه؟ امّا قانون به اين شكل نيست كه مدعى باشد كه تغييرات كمّى به كيفى تبديل مى‌شود. پس در اين‌جا كميت ديگر مطرح نيست. چيزى به اسم كيفيت مطرح شده است. ما در طبيعت، هم تغيير كمّى داريم و هم تغيير كيفى. يعنى كيفيّت به كيفيّت بدل

‌