آقاى نگهدار: نه تا آن‌جا كه شناخت ما اجازه داده و شناختيم. ما در مورد پديده‌ها و روندهايى در هستى صحبت مى‌كنيم كه آنها را شناختيم نه آنهايى كه هنوز ناشناخته مانده‌اند. نه اين‌كه ناشناختنى هستند بلكه، ناشناخته مانده‌اند. ولى در آينده علم پيشرفت مى‌كند و جواب مى‌دهد. ما بر اين مى‌ايستيم كه آنچه در طبيعت و در عرصه تحولات هسته‌اى اتفاق مى‌افتد، دقيقاً روندى است از ساده به پيچيده. يعنى عناصر جدول مندليف طبق تحوّلات فيزيك هسته‌اى، به تدريج در جهان پديد مى‌آيند و اين عناصر را و اين تركيبات شيميايى را بوجود مى‌آورند. به يقين بين اين‌كه اين را و يا عكسش را بگوييم و يا بگوييم هستى رو به انحطاط مى‌رود تفاوت وجود دارد.

آقاى سروش: من توضيح بدهم؟

مجرى: نوبت شما هست اگر اجازه بدهيد زمان استفاده شده توسط آقاى نگهدار را بگوييم. به آقاى نگهدار وقت بيشترى مى‌دهم تا با سؤالات مطرح شده پاسخ بدهند ولى به برخى سؤالات پاسخ داده نشد.

آقاى نگهدار: البته مطلب ديگرى را هم ايشان در اين مورد كه علوم يكى يكى نتايجى بدست مى‌آورند و بعد خودشان نفى مى‌كنند مطرح كردند كه من ديگر دراين‌باره صحبت نمى‌كنم. يعنى به اصطلاحِ ما به آن شكلى كه لازم است به مسند ثبوت ـ يعنى همان حقيقت مطلق ـ ننشسته است، پس چگونه اين را نفى مى‌كند؟ يعنى نيوتن كه اصول خودش را تدوين كرد و قوانين جاذبه را گفت، چگونه نفى شد و تبديل به فيزيك نسبى گرديد و يا فيزيك كوانتيك از آن ناشى شد. هر چند اين موضوع بحث بسيار جالبى است ولى اكنون از اين گفتگو نمى‌كنيم و مى‌توانيم در آينده به آن بپردازيم. ولى اصل مطلب:

من اكنون از كلّيّت قانون مانند اين‌كه چگونه قانون حركت را تعميم مى‌دهيم و مى‌گوييم كه ذاتى تمام اشيا است و تمام پديده‌ها را شامل مى‌شود، صحبت مى‌كنم. فكر مى‌كنم هم آقاى سروش و هم آقاى مصباح بر اين عقيده هستند كه قانون بقاى ماده و انرژى در علم، قانونى كلى است و تمام عرصه‌هاى تحول هستى را دربرمى‌گيرد. البته

‌