گفتمان روشنگر در مورد اندیشه های بنیادین - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣٢٤ - عموميت حركت
دارد و نتايج خيلى جدّى در تفكر و زندگى و فعاليت عملى ما به بار مىآورد. بنابراين حداقل از نظر ما فرق مىكند.
آقاى سروش: آيا ممكن است به من بگوييد اگر به فرض ـ فرض محالى كه نيست ـ ثابت هم شده بود، مىگويم هيچ كدامش ثابت نشده است ...
آقاى نگهدار: شما ثابت را هم توضيح بدهيد و توصيف بكنيد و بفرماييد كه منظور «ثابتشدن» چيست؟
آقاى سروش: ضرورت ندارد از اين مسأله بحث كنيم. بههر حال شما معتقد هستيد اين تئورى ثابت شده است؟
آقاى نگهدار: اين تئورى توسط تجربيات عينى تأييد شده است.
آقاى سروش: پس ثابت نشده است. چون تأييد غير از ثبوت است. تأييد يعنى يك مشت آزمايش بر «له» او است. ولى تأييد غير از ثبوت قطعى است. ثبوت قطعى يعنى اينكه ما دليل داشته باشيم كه اين [قاعده] هرگز در آينده برنخواهد افتاد. چنين دليلى كه در علم آورده نشده است. من توضيح دادم و گفتم كه اگر شما به تاريخ علم توجه داشته باشيد، مىدانيد كه در علم تئورىهاى زياد تأييد شدهاند.
آقاى نگهدار: ولى تئورى اثبات شده اصلا نداريم.
آقاى سروش: نه. به آنچه اثبات شده و يا نشده كارى نداريم. مىخواهيم بگوييم تئورىهاى تأييد شدهاى كه بعداً برافتادهاند، وجود داشته است. پس تأييد بمعناى اثبات نيست. من فقط همين را مىخواهم بگويم. اثبات تئورى يعنى آن تئورى هرگز برنخواهد افتاد. مىدانيم و دليل داريم كه برنخواهد افتاد. اين معناى اثبات است. اگر ديده باشيد در مورد اين تئورى تعبير «Confirm» رابكار برده است. اين تئورى «Confirm» شده است. «Confirm» به معناى چيست؟ به معناى «تأييد شدن» است. همان تعبيرى كه خود شما هم گفتيد. ولى هيچ وقت نگفته كه مثلاً «Stabilish» شده، يعنى «تثبيت شده» است؛ «Prove» شده است؛ يعنى حتماً «ثابت شده» است. اين تعبير در علم، خيلى تعبير سنگين و خيلى تعبير قوى است. به نظر من بحث يك كمى از موضوع خود خارج شده است، ولى عيب ندارد. ـ اجازه بدهيد من جمله را تمام كنم ـ ما در علوم تعبير «Prove» ـ اثباتشدن ـ را زياد نداريم. بلكه اين واژه را بيشتر در