نكته مهم‌تر اين است كه من نمى‌دانم آقاى نگهدار از تأييد شدن يك تئورى چه استنباطى مى‌كنند؟ مجدداً تكرار مى‌كنم براى ما هيچ فرق نمى‌كند كه اين تئورى تأييد بشود و يا آن تئورى [به كرسى بنشيند] و يا اصلاً هر دوتا تئورى رد بشوند و تئورى ثالثى به ميدان بيايد. همان‌گونه كه خواهم گفت در حقيقت هيچكدام از اين تئورى‌ها بطور كامل باقى نمانده‌اند. اگر كسى اطلاعى از تاريخ علم و سرنوشت تئورى‌ها داشته ‌‌‌باشد، هيچ وقت تأييدى را كه يك كتاب از يك تئورى مى‌نويسد، به منزله اثبات تلقى نمى‌شود. همه مى‌دانيم كه در زمان نيوتون تئورى ذره‌اى بودن نور، به عنوان يك تئورى تأييد شده تلقى مى‌شد، ولى بعدها با كارهاى «فرِنِل» و باكشف پديده «اينترفرنس» [interference] ـ تداخل ـ و چيزهايى از اين قبيل، تئورى موجى بودن نور بيشتر تأييد شد. تقريباً براى مدتها تئورى ذره‌اى بودن نور باطل شده تصور مى‌شد. ولى مى‌دانيم كه دوباره با پيدايش تئورى «كوانتيك» و با اكتشاف پديده «فتوالكتريك» و توضيحى كه «انيشتين» [Einstein] درباره پديده «فتوالكتريك» داد، تئورى ذره‌اى بودن نور دوباره زنده شد. بگونه‌اى كه امروزه اين دو تئورى هر دو تقريباً در كنار هم فعلاً وجود دارند و دنياى علم هيچ كدام را به نفع ديگرى از صحنه بيرون نكرده است. اى بسا بعضى‌ها گمان زده‌اند كه تئورى ثالثى در اين زمنيه مطرح بشود. به‌هر حال اين مطلبى است كه ما فعلا نمى‌توانيم از آن خبرى بدهيم و چيزى بگوييم. منظورم اين است كه در جهان علم، تئورى تأييد شده را هرگز نبايد بمنزله يك دگم گرفت و گمان كرد كه كار تمام شد و مسأله ثابت شده است. البته اگر اين را به معناى تثبيت نهايى در نظر بگيريم، باز هم لطمه‌اى به هيچ مسأله‌اى نمى‌زند. تئورى نيوتن براى دو قرن تمام، پيروزترين تئورى در جهان علوم بود و همه حركت‌هاى مكانى كه در عالم و در عالم مكانيك انجام مى‌شد و به كمك آن تئورى خيلى خوب قابل تبيين بود. دو سيّاره به كمك اين تئورى كشف شد. ولى مى‌دانيم كه اين تئورى دوام نياورد. به هرحال تاريخ علم از انواع اين نوع تئورى‌هايى كه ابتدائاً تأييد شده و بعد رد شدند و يا اصلاح و يا تكميل شدند پر است. تأييد به معناى اثبات نهايى نيست و تاريخ علم نشان مى‌دهد كه

‌