مجرى: اگر اجازه بدهيد آقاى سروش يك سؤال مطرح بكنند و شما توضيح دهيد، بعد وقت را در اختيارتان مى‌گذاريم. فكر مى‌كنم از يك نظر هم بيشتر وقت را شما صحبت كرديد. در عين حال اگر مايل نيستيد، سؤال را مطرح نكنند؟

آقاى نگهدار: نه اگر آقاى سروش تمايل دارند بفرمايند. مى‌توانند سؤال را مطرح بكنند.

آقاى سروش: سؤال [مورد نظر] به اين نكته‌اى كه گفتيد مربوط مى‌شود. شما گفتيد كه خود تضاد هم رشد دارد. درست و صحيح مى‌گويم؟

آقاى نگهدار: بله.

آقاى سروش: پس خود تضاد هم يك امر رشد يابنده است؟ تضاد خودش يك تحول دارد؟ پس براى اين تحول هم بايد يك تضاد ديگر ترسيم كنيد!؟

آقاى نگهدار: نه. ديگر لازمه اين تحول، تضاد نيست.

آقاى سروش: هر تحولى يك تضادى لازم دارد تا اين‌كه آن تحول را بوجود آورد. مگر شما معتقد نيستيد كه هر تحولى نتيجه يك تضاد است؟ و منشأ آن تضاد مى‌باشد؟ حال اگر خود آن تضاد رشد دارد. بناچار تضاد جديد ديگرى مولّد آن است. و آن تضاد هم بايد رشد كند و يك تضاد ديگر هم مولّد آن است. و به قول آقاى [طبرى] هلُّم جرّاً، همين‌طور به جلو مى‌رويم و معلوم نيست سر از كجا در مى‌آورد.

آقاى نگهدار: نه شما در كتابتان مسأله تضادّ را به همين شكل مطرح كرديد كه مى‌گويند مثلا شىء «الف» با شىء «ب» در تضاد است.

آقاى سروش: خوب حالا باشد.

آقاى نگهدار: اين روش ردّ يك مطلب است. چون همين سيستم بحث است كه مطلب را به تسلسل مى‌كشاند و بعد هم مى‌گوييد تسلسل باطل است.

آقاى سروش: اگر لازمه سخن شما تسلسل باشد به من مربوط نيست. اين عيب صحبت شماست. يعنى اين من نيستم كه اين را مى‌گويم، بلكه شما آن را مى‌گوييد.

آقاى نگهدار: اشكال كجاست؟ اشكال را پيدا كنيد. مثل اين‌كه قبلا آقاى مصباح براى ما مثال زدند و گفتند كه جهان خارج در حال تغيير است ولى وقتى روى ذهن

‌