زمينههاى قيام امام حسين(ع)(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٨
حداكثر تا دويست سال قبل از ظهور اسلام- اطلاق گرديده است.» «١» مرحوم طريحى در معناى جاهليت مىگويد: «جاهليت به حالت اعراب قبل از اسلام كه نسبت به خدا و پيامبر و شرايع آسمانى جاهل بوده و تفاخر به آبا و اجداد مىنموده و با كبر و زورگويى زندگى مىكردهاند اطلاق مىشود.» «٢» لسان العرب نيز جاهليت را همانند مجمعالبحرين تعريف نموده است.
مرحوم علّامه طباطبايى مىفرمايد: «مراد از جاهليت نخست در آيه شريفه «وَ قَرْنَ فى بُيُوتِكُنَّ وَ لا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجاهِلَيَّةِ الْاولى» «٣» جاهليت قبل از بعثت است و اينكه بعضى گفتهاند مراد از آن دوران هشتصد ساله ما بين آدم و نوح است، و يا گفتهاند: زمان داود و سليمان است؛ و يا گفتار آنانكه گفتهاند زمان ولادت ابراهيم است، و يا گفتار آنانكه گفتهاند زمان فترت بين عيسى و محمّد صلى الله عليه و آله است اقوالى است بدون دليل. «٤» گرچه محققين در آغاز دوره جاهلى اتفاق نظرى ندارند، امّا همه آنها پايان اين دوره را بعثت رسول خدا صلى الله عليه و آله و يا فتح مكّه مىدانند. «٥» برخى از مورّخان معاصر عرب براى توجيه آيات قرآن كريم درباره جاهليت و تبرئه اعراب پيش از اسلام از صفات ناپسند، جهل را به معناى غضب دانستهاند. درحالى كه آنچه از اطلاق جهل فهميده مىشود همانا در مقابل علم و معرفت است. همچنين تفسير آيات شريفهاى كه مادّه جهل در آنها بهكار رفته (همانند الجاهلية، الحمية الجاهلية و تبرّج الجاهلية) به غضب ممكن نيست. «٦» بههر حال آنچه در اين پژوهش داراى اهميت است شناخت معيارها و باورهاى غلط