خلاصه‌ انقلاب در لغت به معناى دگرگونى و تغيير و تحول در ماهيت است و در اصطلاح به حركت مردمى گفته مى‌شود كه در جهت تغيير سريع و بنيادى در ارزشها و باورهاى مسلط جامعه همراه با خشونت صورت مى‌گيرد.
تفاوت عمده انقلاب با ديگر تحولات اجتماعى از قبيل كودتا، رفرم، شورش و ...، در اهداف، ارزشها و جايگاه تاريخى آن است. انقلاب با تغييرات وسي آشنايى با انقلاب و نظام جمهورى اسلامى ٣٧ ٤ - فاجعه مدرسه فيضيه ص : ٣٦ عى همراه است كه دگرگونيهاى اساسى در كليه شؤون جامعه ايجاد مى‌كند درحالى كه هدف بقيه تحولات اجتماعى در اين حدّ گسترده نيست.
انقلابها اقسام گوناگونى دارند، از جمله انقلاب اجتماعى و فردى. هدف انقلابات اجتماعى تغيير و تحول در سطح جامعه است در حالى كه هدف انقلابهاى فردى تحول در يك فرد است.
هر انقلابى داراى سه مرحله است: در مرحله اول به علت فساد هيات حاكمه، بى‌اعتنايى به ارزشهاى جامعه، برقرارى خفقان و ... مشروعيت سيستم سياسى زير سؤال مى‌رود. در مرحله پيروزى، بايد پايه‌هاى حكومت در كليه ابعاد تخريب شود و انسانهايى براى قبول مسؤوليت‌هاى آينده آماده شوند و در مرحله بعد از پيروزى، سه ركن اصلى انقلاب با هماهنگى كامل پايه‌هاى نظام را مستحكم نمايند.
يك سرى علل و عوامل در كليه انقلابها مشترك است، از جمله احساس قطعى از به خطر افتادن ارزشهاى حاكم، نارضايتى مردم. ظلم و ستم، فساد و فحشا توسط هيات حاكمه، ايثار و مقاومت مردم و داشتن رهبرى قاطع. همه اين عوامل دست به دست هم داده و بروز يك انقلاب را باعث مى‌شوند.
پرسش‌ ١- انقلاب را تعريف نموده، تفاوت آن را با ديگر تحولات اجتماعى بنويسيد.
٢- اقسام انقلاب را نام برده، انقلاب فردى را توضيح دهيد.
٣- شرايط اجتماعى- اقتصادى قبل از انقلاب و ويژگيهاى رژيمهايى كه در آنها انقلاب صورت پذيرفته چيست؟
٤- مراحل انقلاب را نام برده و توضيح دهيد هر يك از اين مراحل بايد داراى چه ويژگيهايى باشد؟
٥- علل و عوامل مشترك انقلابها كدام است؟